บทสัมภาษณ์พิเศษ ครูใหญ่ Joelle Cassage by Jason

บทสัมภาษณ์พิเศษ ครูใหญ่ Joelle Cassage จากโรงเรียนประถมศึกษาVenasque Ecole  เมืองแปร์น   เล ฟงแตน (Pernes-les-Fontaines) ประเทศฝรั่งเศส France  เรียบเรียง โดย *วิชัย นนทการ

ถือเป็นโอกาสที่ดีที่โรงเรียนบ้านเขาจานครั้งหนึ่ง ได้รับครูอาสาสมัครต่างชาติ ที่มีดีกรี เป็นครูใหญ่ของโรงเรียนประถมแห่งหนึ่งในเมือง Venasque มีประสบการณ์สอน 23 ปี และตำแหน่งผู้บริหารการศึกษาในฐานะเป็นครูใหญ่อีก 7 ปี ซึ่งมาเรียนรู้กับคุณครูและนักเรียนบ้านเขาจานเป็นเวลา  4 สัปดาห์ ตั้งแต่วันที่ 8- 30 ก.ค. 59 ได้ร่วมกิจกรรมแลกเปลี่ยนภาษาและวัฒนธรรมไทย-ฝรั่งเศส (Exchange Thai-France Language and Culture Volunteer Teacher Program)

และในโอกาสนี้ได้ทำการสัมภาษณ์ถึงระบบการศึกษาในโรงเรียนประถมของฝรั่งเศส โดยใช้โรงเรียนของครูใหญ่ Joelle Cassage โรงเรียนประถมศึกษา Venasque Primary School) เมืองแปร์น เล ฟงแตน (Pernes-les-Fontaines) ประเทศฝรั่งเศส France เป็นกรณีตัวอย่าง

13499837_10206871207927839_1856983138_o13509348_10206850057959103_1272011589_o

ผมขอถอดบทสัมภาษณ์ครั้งนี้ เพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ประสบการณ์การจัดการจัดเรียนการสอนของโรงเรียนนี้ ก่อนอื่นขอกล่าวถึงภาพรวมของระบบการศึกษาทั่วไปของฝรั่งเศสเพื่อให้เกิดความเข้าใจการวิเคราะห์ระบบการศึกษาของฝรั่งเศส จึงของยกบทความของสำนักความสัมพันธ์ต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ (http://www.bic.moe.go.th/, 2551)  ได้กล่าวถึงระบบการศึกษาฝรั่งเศส ดังนี้

ระบบการศึกษาของฝรั่งเศส 

           ระบบการศึกษาของประเทศฝรั่งเศส เป็นระบบที่แตกต่างจากระบบการศึกษาของไทย และประเทศตะวันตกอื่น ๆ เนื่องจากชาวฝรั่งเศส ให้ความสำคัญต่อ คติประจำชาติที่ว่า “เสรีภาพ ความเสมอภาค ภราดรภาพ ดังนั้น ชาวฝรั่งเศสจึงให้ความสำคัญเป็นพิเศษ กับโรงเรียนมาโดยตลอด และมอบหมายให้โรงเรียน เป็นสถานที่ที่จะสร้างและรักษาไว้ ซึ่งความเป็น อันหนึ่งอันเดียวกันของชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในการให้เด็กที่บิดามารดา เป็นชาวต่างชาติที่พักอาศัยอยู่ในฝรั่งเศส ได้รับการผสมผสานความเป็น ฝรั่งเศสไว้ในตัว
หลักเกณฑ์ของระบบการศึกษาฝรั่งเศส ประกอบด้วยหลัก 4 ประการ คือ
1. ความเท่าเทียมกันทางโอกาสในการเข้ารับการศึกษา
2. การไม่แบ่งแยกเพศ เชื้อชาติ ผิวพรรณ และฐานะทางสังคม
3. ความมีสถานะเป็นกลาง
4. ความไม่เกี่ยวข้องกับศาสนาใด ๆ

นโยบายทางการศึกษา
ระบบการศึกษาของรัฐเป็นบริการฟรี เว้นแต่ค่าลงทะเบียนเข้ามหาวิทยาลัย ซึ่งเป็นจำนวนที่ไม่มากนัก การศึกษาภาคบังคับในฝรั่งเศส อยู่ระหว่างอายุ 6-16 ปี ระบบการศึกษาของรัฐรับเด็กเข้าศึกษา 80% ของจำนวนเด็กทั้งหมด โดยไม่มีสอนศาสนาแต่อย่างใด ข้อบ่งชี้ถึงความมีเสรีภาพในการเรียนการสอน ประการหนึ่ง คือการเปิดโรงเรียน หรือสถานศึกษาซึ่งเป็นสิ่งที่ถือว่าเป็นเสรี ใครก็ตามสามารถเปิดโรงเรียน หรือสถานศึกษาซึ่งเป็นสิ่งที่ถือว่าเป็นเสรี ใครก็ตามสามารถเปิดหรือจัดการศึกษาได้ทั้งสิ้นและทุกระดับชั้นการศึกษาไม่ว่าจะเป็นระดับระถมศึกษา ระดับมัธยมศึกษา หรือแม้แต่ระดับอุดมศึกษา แต่ทั้งนี้จะต้องรักษา หลักเกณฑ์ 4 ประการ ดังกล่าวข้างต้นและรักษาเงื่อนไขทางด้านสุขอนามัย ความปลอดภัยและการจัดระเบียบสาธารณะ

การศึกษาก่อนวัยเรียน 2-5 ขวบ
ไม่เป็นการศึกษาภาคบังคับ แต่ถือเป็นประเพณีปฏิบัติอัน ยาวนานของฝรั่งเศส ซึ่งใน ปัจจุบันมีเด็กมีอายุตั้งแต่ 3 ขวบขึ้นไป เข้ารับการศึกษา 99% ของจำนวนเด็กทั้งหมดโรงเรียนอนุบาลของรัฐเป็นบริการฟรี แต่ในโรงเรียนเอกชนผู้ปกครองต้องเสียค่าเล่าเรียนเองโดยทั่วไปโรงเรียนอนุบาล แยกออกเป็น 3 ชั้นเรียนคือ ชั้นเล็ก (Pettite Section) ชั้นกลาง (Moyenne Section) และชั้นสูง (Grande Section)

• การศึกษาระดับประถมศึกษา 6-10 ขวบ (Primary School)
เป็นการบริการฟรีและเป็นการศึกษาภาคบังคับ สำหรับเด็กฝรั่งเศส และเด็กต่างชาติในฝรั่งเศส โรงเรียนระดับประถม ประกอบด้วย 5 ชั้น คือ

ชั้นเตรียมประถมศึกษา (Classe Preparatoire (CP)  6 ขวบ

ชั้นประถมศึกษาตอนต้นปีที่ 1 Classe Elementaire 1 (CE1)   7 ชวบ

ชั้นประถมศึกษาตอนต้นปีที่ 2 Classe Elementaire 2 (CE2)   8 ขวบ

ชั้นประถมศึกษาตอนปลายปีที่ 1 Classe Moyenne 1 (CM1)  ๙ ขวบ

ชั้นประถมศึกษาตอนปลายปีที่ 2 Classe Moyenne 2 (CM2)  ๑0  ขวบ

• การศึกษาระดับมัธยมศึกษา 11-18 ปี (Secondary School)
ยังคงเป็นการบริการฟรี และส่วนหนึ่งยังคงเป็นการศึกษาภาคบังคับ สำหรับเด็กฝรั่งเศส และเด็กต่างชาติในฝรั่งเศส แยกออกเป็น 2 ระดับ คือ
– มัธยมศึกษา (11-14 ปี) เป็นการศึกษาระบบเดียวกันทั้งหมด สถานศึกษาเรียกว่า “College” รับเด็กทุกคนที่สำเร็จจาก ชั้นประถมศึกษา ประกอบด้วย 4 ชั้น ตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 (Sixieme) เรียงลงมาตามลำดับจนถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 (Troisieme) เป็นการเรียนการสอนทั่วไปในวิชาการสายสามัญ โดยยังไม่แยกออกเป็นวิชาเฉพาะด้าน
– มัธยมปลาย (15-17ปี) สถานศึกษาเรียกว่า “Lycee” ภายหลังสำเร็จการศึกษา จะได้รับประกาศนียบัตรตามสาขาวิชา ที่เลือกศึกษา ซึ่งเริ่มแยกการศึกษาออกเป็น 2 ระบบ คือ
1. โรงเรียนมัธยมศึกษาสายสามัญและทางเทคโนโลยี (Lycee d’enseignement geneal et technologique) ใช้ระยะเวลาศึกษา 3 ปี เพื่อเตรียมสอบรับประกาศนียบัตรสายสามัญ (Baccalaureat general) หรือ ประกาศนียบัตรสายเทคโนโลยี (Baccalaureat technologique) หรือประกาศนียบัตรสายช่างเทคนิค (Brevet de technicien)
2. โรงเรียนมัธยมศึกษาสายวิชาชีพ (Lycee Professionnel) เพื่อเตรียมสอบรับประกาศนียบัตรวิชาชีพ Certificat d’Aptitude Professionnelle (CAP) หรือประกาศนียบัตรอาชีวศึกษา Brevet d’Etudes Professionnelles (BEP) และประกาศนียบัตรมัธยมปลายสายอาชีพ (Baccalaureat professionnel) ประกาศนียบัตร Baccalaureat เป็นกุญแจสำคัญสู่การศึกษา ต่อในระดับอุดมศึกษา ซึ่งประกาศนียบัตรดังกล่าวนี้จะต้อง เป็นประกาศนียบัตรแห่งชาติ ที่ได้มาจากผลการสอบทั่วไป โดยข้อสอบกลางของรัฐ ไม่ใช่ประกาศนียบัตรของสถานศึกษา ซึ่งเป็นปัญหากับนักศึกษาไทย เพราะระบบการมอบ ประกาศนียบัตรแตกต่างกัน จึงทำให้ไม่สามารถนำประกาศนียบัตร มัธยมศึกษาตอนปลาย ที่ออกให้โดยสถานศึกษาในประเทศไทย ไปใช้เป็นหลักฐานประกอบการเข้ารับการศึกษา ในระดับ อุดมศึกษาของฝรั่งเศสได้ จึงต้องไปเรียนใหม่ในฝรั่งเศส และสอบ ให้ได้ Baccalaureatf สาขาใดสาขาหนึ่งก่อน หรืออีกวิธีหนึ่งก็คือ ต้องลงทะเบียน เป็นนักศึกษาในมหาวิทยาลัยในประเทศไทยก่อน เพื่อใช้เป็นหลักฐานว่า สามารถเข้ารับการศึกษาในระดับ อุดมศึกษาได้แล้ว จึงย้ายสถานศึกษาเข้าไปเรียนต่อใน มหาวิทยาลัยฝรั่งเศส

การจัดการศึกษาโรงเรียน โรงเรียนประถมศึกษา Venasque Primary School, France

โรงเรียนประถมศึกษาเวนัส (Ecole sle  Venasque)  มีเป็นโรงเรียนที่ดีที่สุดใน 40 กว่าโรงเรียนในเมือง

โรงเรียนแห่งนี้มีนักเรียนทั้งหมด 57 คน มีครู ๓ คน รวมถึงครูใหญ่ด้วย  มีนักเรียนแยกเป็นจำนวนดังนี้

การศึกษาก่อนวัยเรียน 2-5 ขวบ จัดการเรียนการสอนทั้งสามชั้นคือ ชั้นเล็ก (Pettite Section) ชั้นกลาง (Moyenne Section) และชั้นสูง (Grande Section) มีนักเรียนทั้งหมด 16 คน จัดการเรียนการสอนโดยครู 1 คน  ในการจัดการเรียนการสอนในระดับนี้ ยังไม่เน้นการเขียน แต่จะเน้นการพูด (Speaking Skill) การให้เหตุผลกับสิ่งที่ครูต้องการให้เด็กเกิดการกระบวนการคิด โดยตั้งคำถาม What ,Why, How, Why not, What do you think of….?  เช่น นักเรียนคิดว่าทำไมน้ำค้างจึงหายไปในตอนสายๆ, ฝนตกลงมาแล้วน้ำหายไปไหน เป็นต้น  เหตุที่การจัดการเรียนการสอนเป็นลักษณะเช่นนี้คงเป็นเพราะโรงเรียนมีหลักความเชื่อทางปรัชญาการศึกษา (Philosophy of Education) ในฉบับของตน ครูใหญ่บอกว่า พวกเราเชื่อว่า Students have no empty head that teachers need to fill it out. นักเรียนเป็นผู้ที่ไม่ใช่มีสมองว่างเปล่าที่ครูจะใส่ข้อมูลลงไป ฉะนั้นหน้าที่ของครูคือ การที่สร้างให้เด็กคิดวิเคราะห์ คิดหาเหตุและผลว่าอะไรเกิดขึ้น เกิดขึ้นทำไม แล้วอะไร จึงเป็นเช่นนั้นแทนที่จะสอนเอาความรู้ใส่ให้เด็กท่องจำ โดยไม่เข้าใจหรือไม่สามารถคิดเหตุผลกับสิ่งที่ปรากฏจริงในธรรมชาติ ซึ่งนับว่าเป็นการจัดการศึกษาในช่วงวัยนี้ที่น่าสนใจมากทีเดียว และอีกประเด็นหนึ่งที่ครูใหญ่ท่านบอกว่า กระบวนการเรียนการสอนที่สามารถฝึกกระบวนการคิดให้กับนักเรียนได้ดี คือ การโต้วาที (debate) เพราะเป็นกระบวนการโต้แย้งอย่างมีเหตุผลและฝึกให้นักเรียนยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น เป็นต้น

การศึกษาระดับประถมศึกษา 6-10 ขวบ (Primary School) แยกออกเป็นสองห้องเรียน

  • ชั้นเตรียมประถมศึกษา (Classe Preparatoire (CP) ๖ ขวบ และ ชั้นประถมศึกษาตอนต้นปีที่ 1 Classe Elementaire 1 (CE1) 7 ขวบ มีนักเรียนรวมกันจำนวน  7 คน จัดการเรียนการเรียนโดยครูหนึ่งคน
  • ขั้นชั้นประถมศึกษาตอนต้นปีที่ 2 Classe Elementaire 2 (CE2) 8 ขวบ ชั้นประถมศึกษาตอนปลายปีที่ 1 Classe Moyenne 1 (CM1)  ๙ ขวบ และชั้นประถมศึกษาตอนปลายปีที่ 2 Classe Moyenne 2 (CM2)  ๑0  ขวบ  รวมมีนักเรียน 11 คน สอนโดยครูใหญ่ Joelle เป็นผู้สอนด้วยตนเอง

ชั่วโมงและวิชาที่จัดการเรียนการสอน ของ Classe Moyenne ๑-๒ จะมีการจัดการเรียนการสอนรวม 5 วัน โดยภาคเช้านักเรียนจะเรียนวิชาภาษาฝรั่งเศส เริ่มเวลา 9.00- 10.45 น.(1 ชม. 45 นาที) และพักเบรก 15 นาที และเริ่ม 11.00-12.00 น. เรียนวิชาคณิตศาสตร์เป็นเวลา 1 ชม. ส่วนในภาคบ่ายจะมีการเรียนรู้แบบบูรณาการ ในเวลา 15.00-16.00 ของวันอังคารและวันศุกร์ เป็นกิจกรรมที่นักเรียนสามารถเรียนรู้ด้วยตนเองภายในนอกโรงเรียน และบ่ายวันพุธไม่มีการจัดการเรียนสอน การเรียนสอนการสอนวิชาภาษาอังกฤษและวิชาเกี่ยวกับเรื่องคุณธรรมให้สอดแทรกในทุกๆวิชา ดังตารางการเรียนของนักเรียนชั้น Classe Moyenne 1 และ 2 ดังนี้

Day/Time 9.00-10.45 am 15 munities Break 11.00-12.00 am Lunch 12.-13 pm 13.00-15.00 15.00-16.00 ,

English

Morality

Are Integrated any Subject

 

Monday Spelling/Dictation Numeracy Sport Art
Tuesday Vocabulary- Writing Problem History

 

Free actives
Wednesday Conjunction Geometry No School
Thursday Grammar Operation Sciences Geography
Friday Reading Measured Sciences Free activities

หมายเหตุในวิชาเรื่องความดีงาม (จริยธรรม)นี้ ทั้งนี้ไม่มีการให้สอนวิชาศาสนาใดๆในโรงเรียนเนื่องจากกฎหมายได้กำหนดไว้

จากสิ่งที่ได้สัมภาษณ์ พูดคุยแลกเปลี่ยนจะเห็นได้ว่า ตารางการจัดการเรียนสอนของโรงเรียนจะมีตารางที่แน่นอนในภาคเช้า โดยเน้นภาษาฝรั่งเศสและคณิตศาสตร์ ส่วนในภาคบ่ายการจัดการเรียนการสอนค่อนข้างมีความยืดหยุ่น นักเรียนจะได้เรียนรู้ลักษณะบูรณการในวิชาต่างๆ มีการสอดแทรกคุณธรรมและจริยธรรมในทุกๆวิชา  นักเรียนของโรงเรียนนี้ เป็นนักเรียนที่ค่อนข้างเรียนดี แต่ก็มีสิ่งที่ประสบปัญหาคือ การเรียนภาษาอังกฤษของนักเรียนยังไม่แข็งแรงมากนัก สาเหตุเนื่องมาจากอาจเป็นเพราะฝรั่งเศสจะการสอนเรียนภาษาของตนเป็นหลัก

เป็นอย่างไรบ้างครับ ท่านผู้อ่าน นี้เป็นเพียงข้อมูลส่วนหนึ่งที่ได้จากการสัมภาษณ์เท่านั้น สภาพความเป็นจริงของการศึกษาของฝรั่งเศสจะมีความน่าสนใจ ความเหมือนและความแตกต่างอย่างๆไรกับการศึกษาของไทยนั้น ยังคงมีสิ่งที่ต้องศึกษาให้เข้าใจอย่างละเอียดเจาะลึกในหลายแง่มุมอีกมาก นี่เป็นเพียงตัวอย่างของการจัดการเรียนการสอนของโรงเรียนแห่งเดียวซึ่งข้อมูลนี้ไม่อาจจะนำไปอนุมานภาพรวมของการจัดการศึกษาของชาวฝรั่งเศสได้ทั้งหมด เนื่องจากบริบทของแต่ละเมือง ชุมชนมีความแตกต่างกัน  อย่างไรก็ดีนี่ก็เป็นตัวอย่างที่ให้พอให้เห็นการศึกษาของประเทศที่ได้ว่าว่าเป็นประเทศพัฒนาแล้วบ้างไม่มากก็น้อย

ผู้เขียนหวังไว้สักวันหนึ่งคงมีโอกาสได้เป็นเรียนรู้ ศึกษาดูงานที่เมืองนี้ด้วยตาของตัวเอง ตอนนี้ได้เวลากลับบ้านแล้ว ผมของอนุญาตลาทุกท่านเพียงเท่านี้ หากมีเรื่องอะไรที่น่าสนใจจะมาเล่าสู่กันฟัง อย่างไรอย่าลืมติดตามกิจกรรมงานอาสาสมัครของพวกเรากันนะครับ ขอบพระคุณทุกท่านครับผม

 

13509348_10206850057959103_1272011589_o  13518299_10206871197087568_236115453_o

 

ขอบพระคุณทุกท่านครับผม          July 12,2016

*นายวิชัย นนทการ  ครูโรงเรียนบ้านเขาจาน สพป.สก 2  

กศ.บ  การประถมศึกษา (เกียรตินิยม อันดับ 2), ศศ.ม. (พัฒนศึกษา), ศศ.ม. (การบริหารการศึกษา)

นักศึกษา ปริญญาตรี ชั้นปีที่ 2 แขนงวิชาภาษาอังกฤษ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมมาธิราช

เบอร์โทร 089- 245-376   Email: nontakan073@gmail.com

ผู้ประสานงานกิจกรรมอาสาสมัครนานาชาติ www.freevolunteerthailand.org